Inne nagie psy

Oprócz chińskich grzywaczy, FCI rozpoznaje jeszcze 2  inne rasy nagich psów w 3 odmianach zależnych od wysokości. Przyjęła się też wspólna nazwa dla wszystkich nagich psów z Ameryki Południowej - Pila co znaczy bez włosów.
Nagi pies meksykański, nagi meksykańczyk (Xoloitzcuintle) FCI 234/V.6

Xoloitzcuintle Standard [Xoloitzcuintle] [Xoloitzcuintle Standard]

Xoloitzcuintle Standard

© rys. Katarzyna Zienkiewicz
Psy te były bardzo cenione w Meksyku przez Tolteków i Azteków (do naszych czasów przetrwały wyroby ceramiczne ukazujące nagie psy oraz ich szczątki, pochodzące z 300 do 900 r. naszej ery, zachowane na cmentarzyskach Azteków). Xoloitzcuintle czy Xoloitzcuintli oznacza 'psa boga Xolotl'. Zasięg ich występowania obejmował tereny dzisiejszego Meksyku i rozciągał się na Amerykę Południową. Xoloitzcuintle (w skrócie Xolo) były psami ofiarnymi, służyły jako przysmak oraz ogrzewały chorych (z powodu  podwyższonej temperatury ciała, która wynosi ok. 40oC). Uważano, ze ich mięso miało właściwości lecznicze. Cenione były jako żywe termofory ogrzewając właścicieli w zimne noce. Używano ich również do leczenia reumatyzu i astmy. Po śmierci ich właścicieli Xoloitzcuintle były chowane wraz z nimi, ponieważ wierzono, że jedynie one potrafią przeprowadzić ludzi na drugą stronę i że jeśli się zostanie pochowanym bez swojego psa, już na zawsze uniemożliwi to  danej osobie przejście do krainy umarłych. Psy, jako jedyne spośród wszystkich udomowionych zwierząt spoczywały wraz z właścicielem w jednym grobie. Podania mówiły, że pies po śmierci pana stawał wraz z nim przed bogami i osądzał właściciela na podstawie tego jak traktował on swojego psa za życia.

Xolo to nagi pies z kosmykiem krótkich włosów na głowie i szyi. Niektóre psy mają pojedyncze włosy na łapach i końcu ogona. Preferowane są ciemne kolory skóry (maść kruczoczarna, łupkowa, rdzawoszara, czekoladowa, płowa,  jak również łaciata, także w odcieniach brązu i naturalnej skóry). Jasne plamy na skórze są dozwolone ale niepożądane. Fałdy na skórze dozwolone są tylko u młodych psów. Zimą skóra jest jaśniejsza a na wiosnę pod wpływem słońca przebarwia się (opala się) na ciemno. Włos może mieć różną barwę. Psy mają podwyższoną temperaturę ciała oraz braki w uzębieniu co jest charakterystyczne u większości nagich ras. Występuje kilka typów budowy: 'deer type' o lekkiej budowie, w typie charta (typ greyhounda czy whippeta), 'cobby type' cięższa odmiana, tzw. 'pottery type' muskularne psy o trochę krótszych kończynach (najbardziej zbliżone do typu psów z czasów prekolumbijskich, których szczątki są  odnajdowane w grobowcach). Uszy Xolo mają być stojące, ale zdarzają się także załamane na końcówkach lub w kształcie róży.

Są to psy bardzo przywiązane do właściciela. W stosunku do obcych przejawiają rezerwę i nieufność. Jak każda prymitywna rasa, Xolo są zwierzętami stadnymi, które są nieufne w stosunku do osobników spoza swojej grupy. Źle prowadzone mogą przejawiać tendencje do dominacji.

W tej rasie występuje również odmiana owłosiona, o włosie krótkim i przylegającym. Powderpuffy nie są jednak uznawane przez wzorzec rasy.

Występują w 3 wielkościach: miniatura 25-35 cm/4-8 kg; średni  36-45 cm/6-10 kg i standard 46-55(60) cm/9-14 kg 

Inne nazwy: Mexican Hairless; Tepeizeuintli

Nagi peruwiańczyk (Perro sin pelo del Peru) FCI 310/V.6
Był świętym psem Inków w Południowej Ameryce (teren obecnego Peru). Cenione były przede wszystkim zwierzęta o jasnej skórze, które na różowoczerwonym tle miały jasne plamy. Im jaśniejsza była skóra psa, tym on był cenniejszy. Jasnoskóre psy były narażone na działanie promieni słonecznych (mogły łatwo zostać porażone przez słońce), dlatego w dzień trzymano je w miejscach gdzie hodowano orchidee (chłodne, zacienione pomieszczenia) a wypuszczano nocą  (przy świetle księżyca - stąd pochodzenie nazwy  Inca orchid moonflower dog). Nagie peruwiańczyki uznawane były za istoty święte, prezent od bogów. 

Jest to kolejna naga rasa. Krótkie postrzępione włosy występują jedynie na czubku głowy, krawędziach uszu, łapach i ogonie. Dopuszczalne są wszystkie kolory skóry zarówno jednolite jak i  nakrapiane.

Psy występują w dwóch odmianach bezwłosej i owłosionej. Jak u większości nagich ras gen braku włosa jest dominujący i semiletalny. Co pociąga za sobą kilka niedogodności. Nagim egzemplarzom często brakuje zębów przedtrzonowych a homozygotyczne nagie płody obumierają w ciele matki. Zobacz dział genetyka.

Inne nazwy:  Inca orchid moonflower dog (dawna nazwa); Peruvian Hairless Dog, PIO, Moonflower Dog czy Perro Flora

Występuje w 3 wielkościach: mały 25-40 cm/4-8 kg; średni 40-50 cm/8-12 kg; duży 50-65(71) cm/11-25 kg.

Khala (Kahla, Perro K'ala, Ccala, Chala, K'ala, Pila albo Caa allepo) rasa niezatwierdzona w FCI

Khala Medio [Khala] [Khala Medio]

Khala Medio

© rys. Katarzyna Zienkiewicz

Khala Grande [Khala] [Khala Grande]

Khala Grande

© rys. Katarzyna Zienkiewicz
Khala nie jest jednolitą rasą, występuje od Meksyku, przez Środkową Amerykę po Amerykę Południową, gdzie jest ceniony przez tamtejszą ludność tubylczą i gdzie nadal pełni rolę psa myśliwskiego i stróżującego. Jego waga dochodzi do 20,5-25 kg przez co jest  jednym z największych przedstawicieli nagich psów. W języku boliwijskich Indian Quechua, Khala oznacza 'bez ubrania'. U peruwiańskich Indian Quechua, psy te są określane jako Caa allepo albo Caa allego, co można przetłumaczyć jako 'bez stroju'. Rozpoznaje się dwie jego odmiany: Khala Grande (w typie charta) i Khala Medio (krępy, mocny typ kuca, często o skróconych kończynach, tzw. 'pottery type'). Obie odmiany (grande i medio) mogą występować w jednym miocie i jak na razie nie podjęto prób rozdzielenia ich w hodowli. Rodowody psów są przekazywane ustnie z pokolenia na pokolenie przez tubylców, którzy często poza podaniem imion przodków danego psa, potrafią ich również dokładnie scharakteryzować. Obecnie w Boliwii i Peru podjęto działania mające na celu odtworzenie rodowodów. Owłosiona odmiana Khala Grande może przypominać charta rosyjskiego Borzoia. Odmiana naga posiada skąpe owłosienie na głowie, ogonie i nogach. Najczęstszym kolorem Khali jest ciemnoszary. Jego głowa jest wydłużona, z nieznacznie zaznaczonym stopem i bardzo dużymi, zaokrąglonymi, cienkimi uszami w kształcie płatka róży, bądź wiszącymi. Kiedy pies jest czymś zaaferowany, jego uszy mogą stawać.

Khala są bardzo wrażliwymi, inteligentnymi psami, niezwykle wyczulonymi na emocjonalny stan właścicieli. Przywiązują się szybko do domowników a do obcych zachowują rezerwę i są nieufne (nawet nieprzyjazne). Nie mają zwyczaju podporządkowania się innym psom, choć nie zaczepiają ich bez powodu i wolą raczej unikać zagrożenia (poważnych konfliktów). Przestraszone zastygają w bezruchu. Jest to rasa prymitywna, o rozwiniętym instynkcie stadnym i silnym popędzie łowieckim (Khala są nadal wykorzystywane w swojej ojczyźnie do polowań).

Rasa nie jest jeszcze uznana przez żadną z organizacji kynologicznych poza CKC (Continental Kennel Club), APRI (American Pet Registery Inc.) oraz AKAR (American Khala Association Registry). 

Występuje w dwóch odmianach wysokości: Khala medio 36-43 cm/6,8-14 kg; Khala grande: 43-51 cm/13,5-25 kg

Istnieje jeszcze inna, bardzo oryginalna rasa nie rozpoznawana przez FCI. Różni się ona od innych nagich ras między innymi tym, że  inny jest sposób dziedziczenia braku owłosienia. Brak włosów jest charakterystyczny dla homozygot.
Istnieje test genetyczny badający 'bezwłosość' nagich terierów amerykańskich - tylko i wyłącznie dla tej rasy http://www.vgl.ucdavis.edu/services/HairlessnessinTerriers.php
Nagi terier amerykański (American Hairless Terrier)
Rasa powstała samorzutnie z rasy Rat Terriera. W 1972 r. w miocie normalnie owłosionych szczeniąt urodziła się jedna naga suka. Niezwykłe było to, że była ona zupełnie pozbawiona sierści. Pod wszystkimi innymi względami była normalna. W jednym miocie dała ona dwa bezwłose psy (obu płci), które posłużyły do ustalenia rasy. 

Gen odpowiedzialny za tę formę braku sierści jest autosomalnym genem recesywnym. Recesywny brak sierści nie jest powiązany z brakiem zębów i problemami skórnymi. Kojarzenia dwóch osobników bez sierści zawsze dają 100% nagiego potomstwa.

Szczenięta bez sierści rodzą się z niewielką ilością włosów (delikatnym meszkiem), rzadko rozsianych na całym ciele. Szczenię zaczyna gubić ten puszek (od głowy w kierunku grzbietu) i w wieku około 6 tygodni staje się zupełnie łyse.

Psy te mogą rodzić się ze skróconym ogonem lub z  ogonem normalnej długości. 

Skóra tych psów jest  różowa z szarymi, czarnymi, złotymi lub rudymi kropkami, całkowicie pozbawiona włosów (występują jedynie włosy czuciowe), gładka i miękka w dotyku. Rasa nie ma kłopotów skórnych takich jak zaskórniki czy wypryski, nie występują także alergie skórne. Psy należy zabezpieczać przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym ponieważ łatwo ulegają oparzeniom słonecznym oraz chronić przed chłodem.

Wymiary: 23-35 cm/3-6 kg

Historia nagich psów

Nie wiadomo gdzie i kiedy pojawiły się nagie psy.  Tego rodzaju mutacje prawdopodobnie zachodziły nie tylko w ciepłych krajach, lecz jedynie tam nagie psy miały szanse przeżycia. Pierwotny obszar występowania psów bezwłosych ogranicza się do strefy zwrotnikowej i podzwrotnikowej.

W zależności od miejsca występowania, nagie psy nosiły odpowiednie nazwy:
  • turecki bezwłosy pies (Turkisch hairless) - w Turcji (rasa wymarła)
  • pies z piramid lub pies z Gizy (Pyramid, Giza Hairless) - w Egipcie
  • nubijski pies (Nubian Dog) - w Nubii (rasa wymarła)
  • afrykański pies słoniowy (African Elephant Dog) - w Afryce (rasa wymarła)
  • południowoafrykański nagi pies (South African Hairless) - w południowej Afryce
  • terier piaskowy, afrykański/abisyński terier piaskowy (Hairless Sand Terrier, Abysssinian Sand Terrier) - w Afryce
  • cejloński nagi pies (Ceylon Hairless Dog) - w Cejlonie (rasa wymarła)
  • tajski pies bezwłosy Boran (Thai Hairless Boran Dog) - w Tajlandii (rasa wymarła)
  • chiński grzywacz (Chinese crested dog) - w Chinach
  • mandżurski nagi pies (Manchurian Hairless Dog) - w Chinach
  • ekwadorski nagi pies (Ecuadorian Hairless dog) - w Ekwadorze
  • gwatemalski bezwłosy pies (Guatemalan Hairless) - w Gwatemali (rasa wymarła)
  • Xolo (Xoloitzcuintli), meksykański nagi pies (Xoloitzcuintle, Xoloitzcuintli, Mexican Hairless czy Tepeizeuintli) - w Meksyku
  • Teichichi (Itzuintle, Hairless Chichuachua) 15-30 cm/1,4-3 kg - w Meksyku (odmiana Xolo - mogą się rodzić w jednym miocie z Xolo miniaturowymi)
  • Peruwiański pies bezwłosy (Peruwian Inca Orchid Dog, PIO, Inca Hairless, Perro Sin Pello Del Peru, Moonflower Dog, Perro Flora, Peruvian Hairless Dog) - w Peru
  • bezwłosy Khala (Hairless Khala, Kahla, Perro K'ala, Ccala, Chala, K'ala, Pila albo Caa allepo) - w Środkowej Ameryce (Argentyna, Boliwia, Brazylia, Kolumbia czy Peru)
Bezwłose psy istniały w Afryce, Turcji, Portugalii, Indiach, Meksyku, Centralnej i Południowej  Ameryce, Chinach i na Filipinach. Potwierdzają to liczne archeologiczne dowody jak figurki, ceramika, wizerunki i obrazy, oraz groby.
Historia 
Uważa się, że po raz pierwszy nagie psy pojawiły się na kontynencie afrykańskim, nazwano je canis africanis. 

Pies w typie nagiego peruwiańczyka

Egipt
Bezwłose psy widnieją na wielu malowidłach i statuetkach pochodzących z egipskich piramid. Uważano, że nagie psy posiadają mistyczne właściwości uzdrawiające. Rasa nie była w posiadaniu prostych ludzi  - zarezerwowano ją dla elit (kapłani, faraonowie).
Ameryka Centralna i Południowa
W kulturze pre-azteckiej w okresie Toltez (900-1200 r.n.e) utrzymywano małe bezwłose psy. Psy były utożsamiane z doskonałą i nieegoistyczną miłością. Te psy chowano wspólnie z ich panami.

Aztekowie porzucili zwyczaj utożsamiana nagich psów z miłością. Zamiast tego nagie psy służyły im jako  święte pożywienie podczas specjalnych ceremonii religijnych.

W XV i XVI wieku Hiszpańscy badacze znaleźli bezwłose psy w Meksyku oraz w innych rejonach Centralnej i Południowej Ameryki. Misjonarze często towarzyszący badaczom, uwiecznili podobizny bezwłosych psów podobnych do chińskich grzywaczy - w rzeczywistości nagich meksykańczyków. Psy te były przedmiotem handlu.

Niewykluczone, że nagie psy powróciły z żeglarzami do ich ojczystej  Hiszpanii.

Opracowała: Katarzyna Zienkiewicz

BIBLIOGRAFIA:

1. http://www.katchme.com/dogs/cresteds/crestedhistory.htm

2. http://www.barkbytes.com/history/ccrest.htm

3. http://www.nancy-o-johnson.com/harpo/crested3.htm

4. http://www.naviopwd.com/Ch-history.htm

5. J. Rachunas; A New Owner's Guide to Chinese cresteds; T.F.H. Publications, Inc.;

6. T. Spaltenstein; Azjatyckie psy ozdobne; Egros; Warszawa 1993.

7. http://www.vgl.ucdavis.edu/services/HairlessnessinTerriers.php

Webmaster

Home Copyright © 2004- Katarzyna Zienkiewicz - Rosa Thea Kennel